Jager, verzamelaar

Directeur Ton Broekhuis biedt Friese fotografen een podium tijdens Noorderlicht 2014. Dat nodigt uit eens naar buiten te komen met een serie waar ik - met tussenpozen - al een paar jaar aan werk. Ik heb jagers geportretteerd in hun jachthutten en -kamers. Onder het motto 'Jagers, verzamelaars'.

Vroeger leerde je op school dat de eerste mens een jager was. Hij voorzag in zijn voedselbehoefte door bijvoorbeeld een mammoet te vellen. De vrouw was degene die andere voedingsmiddelen verzamelde, zoals zaden en vruchten. De rollen van jager en verzamelaar komen tegenwoordig soms samen in één persoon: de jager die verzamelt.

Ik heb voor deze serie jagers gefotografeerd in hun eigen hutten of kamers. Daar waar ze herinneringen bewaren, trofeeën ophangen of hun verzameling uitstallen. Bij de een is dat een bescheiden ruimte, een kamer op zolder of in een kelder. Bij de ander neemt dat wat grotere vormen aan...

Laatste weekend

Hier voor de voorlopige laatste keer enkele beelden uit 'Jouw verhaal'. Dit weekeinde is het laatste weekeinde van Noorderlicht. Dus ook de laatste drie dagen dat je als bezoeker van de satellietexpositie 'Poste Restante' bij INART in Lemmer een eigen serie kunt samenstellen uit mijn collectie van 162 foto's.

Dit zijn slechts vier beelden uit de reeks. Ik vraag bezoekers een serie van zes samen te stellen. Tientallen inzenders hebben al de moeite genomen hun keuze te maken, en mij die te mailen plus het bijbehorende verhaal. Ontzettend leuk om te zien hoe het is opgepikt.

Ook heel mooi om te lezen wat ze in de beelden hebben gezien. Van een volledig levensverhaal tot een serie rond een roze plastic tasje. Van een magisch realistisch sprookje tot een rijtje 'gewoon mooie foto's'. Van een gedicht tot 'het fijne en kleine in de natuur waar je zomaar aan voorbij loopt'.

Kom ook naar Lemmer en maak jouw verhaal: vr t/m zo, 11-17 uur. Extra: zaterdag van 11 tot 14 uur en zondag van 14 tot 17 uur ben ik zelf aanwezig. Met camera, om series vast te leggen!

Mooi grijs

(foto Jitske Hagens)

In galerie Steven Sterk, Gorredijk, is werk van drie exposanten te zien. Verreweg het meest mysterieus zijn de foto's van Jitske Hagens getiteld 'Liquids'. Deze bijvoorbeeld.

Dit beeld roept bij mij associaties op met Amerikaanse steden, waar je - als je speelfilms mag geloven -  veelvuldig rook uit putten op ziet stijgen. Wie heel snel langs de compositie scant met zijn ogen, zou ook kunnen denken dat het een landschap betreft van een wolkenlucht met geploegde akker. Maar de naam verraadt waar de foto is gemaakt: jitske-ny-2. New York.

Afgelopen vrijdag presenteerde Dolph Kessler in de galerie zijn boek 'De Noordzee rond'. Hij overhandigde het eerste exemplaar aan Jaap Röell, recensent hedendaagse kunst (voor onder meer het Financieel Dagblad), kunstverzamelaar en galeriehouder. Röell prees vooral de 'grijze' foto's van Hagens 'omdat die me dwingen beter te kijken'.

Haar website vertelt dat Hagens zich laat leiden door 'haar blik op het dagelijks leven en de interactie tussen de mens en omgeving'. Ze zoekt tegenstellingen: onbehagen, onzekerheid en angst versus geluk en rust; werkelijkheid of fictie, menselijke aanwezigheid versus afwezigheid.

Een andere 'grijze' foto was daar ook een voorbeeld van. Van bovenaf fotografeerde ze een stuwmeer met laaghangende mist. Een groot deel van het beeld is gevuld met wolken. Onderin staat het water tegen de steile rotsen zonder enige begroeiing. Er is geen kleur die opvalt of afleidt, voorwerpen ontbreken. En ondanks de leegte en de rust is de foto spannend.

Tulpen

(foto Ellen de Vries)

Ellen de Vries studeerde sociale geografie. Met de camera onderzoekt ze het landschap ook als een ruimtelijk wetenschapper. Ze werkt met een analoge middenformaat camera en speelt met scherpte-diepte. Zonder enscenering of beeldbewerking presenteert ze haar blik op de werkelijkheid.

In haar beelden zul je geen mensen tegenkomen, al is het menselijk ingrijpen wel zichtbaar. Bijvoorbeeld in een pad door een mangrovebos, aan getopte tulpen of in een gemaaid maïsveld.

In galerie Steven Sterk (satelliet van fotomanifestatie Noorderlicht) presenteert ze haar werk op grote cibachrome prints, waarbij de foto op een polyester basis is geprint in plaats van op papier. Het dikke doorzichtige materiaal geeft de kleurrijke beelden een extra glans. De foto's hebben door hun presentatie iets 'glamourous', al is het onderwerp dat niet altijd. Zelfs onthoofde tulpen (zoals hierboven) zijn op deze manier mooi.

Meer verhalen

Langzaam maar zeker druppelen de aanmeldingen voor 'Jouw verhaal' binnen. Elke keer is het weer een verrassing waar bezoekers van 'Poste Restante' mee komen. Welke beelden ze hebben uitgekozen uit het palet van 162 van mijn fotootjes en wat ze erbij vertellen.

Soms zijn de verhalen heel persoonlijk en krijgen de foto's een symbolische waarde. Anderen kijken juist naar het geheel, stellen een serie samen die ze mooi vinden.

Arda Algra koos deze zes beelden, omdat ze haar een gevoel van rust geven. 'Niet afgeleid door kleur of een druk beeld. De foto's beelden 'het noordelijke gevoel' uit. Ik ga liever naar Friesland dan naar Limburg. Ik ga liever naar Noorwegen en IJsland dan naar zuidelijke landen op vakantie.'

'En was is dat noordelijke gevoel dan? Ja... moeilijk: weinig mensen, veel natuur en mooie luchten, verstilde plekken. Zoiets? In ieder geval proef ik een beetje die sfeer in deze foto's. En die onderbroeken: wind, blauwe lucht en wit. Een frisse combinatie.'

Wil je je ook uitleven? Kom dan naar INART in Lemmer, we zijn geopend van vrijdag tot en met zondag, van 11 tot 17 uur. Zolang de fotomanifestatie Noorderlicht duurt, dus tot en met 7 oktober.

Geopend

(foto Kees Elzinga)

Met een geslaagde openingsact is gisteren onze expositie 'Poste Restante' geopend, satelliet van fotomanifestatie Noorderlicht. Burgemeester Dick Stellingwerf van Lemsterland koos uit mijn serie 'Jouw verhaal' zes foto's en vertelde erbij waarom.

Hij begon met een foto van een kat, omdat net een van zijn katten was verongelukt en dat deed hem wat. Daarna een foto van de Noorderbegraafplaats, met zonnestralen. Een link met de dood, maar ook met een mooie plek. 'Père Lachaise in Parijs is ook zo'n mooie begraafplaats.' Wat hem bracht naar de koepel van het Grand Palais in Parijs: de architectuur uit die periode en zijn liefde voor architect Eiffel.

Van Eiffel en de smeedijzeren bouwstijl was het voor hem een kleine stap naar een gietijzeren tuinhek, waar het zonlicht mooi doorheen valt. Die tuin deed hem denken aan de gekleurde huizen in Bulgarije, waar hij geregeld komt en waar ook een brug van Eiffel te zien is. In Bulgarije zijn veel huizen gekleurd, als die op de foto die hij als vijfde koos. En tot slot hing hij er een foto van het strand bij, waarin het zand ook bijna een soort bouwwerk vertoont.

Met het voltooien van de serie verklaarde Stellingswerf de expositie voor geopend. Behalve deze serie is ook 'Couples' van mij te zien. Plus werk van Marijke van Ruiten, Titeke Postma, Dolph Kessler, Bas Jongerius, Linus Harms en Josée Algra. Tot en met 7 oktober nog te bekijken bij INART, Nieuwburen 10-12 in Lemmer, elke vr t/m zo, 11-17 uur.

Spel

Deze verzameling foto's is een deel van mijn inzending voor Noorderlicht dit jaar. Ze vormen een spel, waaruit toeschouwers hun eigen serie mogen samenstellen. Mijn idee is de kaartjes niet groter te maken dan 10x10 centimeter, deze met klittenband op een doek te bevestigen en daarnaast een balkje te hangen, waarop zes foto's kunnen staan.

Op basis van kleur, vorm, thema of onderwerp, of via associatie kies je hieruit een serie. De eerste foto leidt tot de tweede, die weer leidt tot de derde. Enzovoort. Je kunt de eerste foto kiezen omdat je dat een mooie foto vindt, of omdat je een thema in je hoofd hebt waarbij die past.

Je kunt elke stap op basis van hetzelfde argument nemen: er moet een roze accent in elk beeld zitten bijvoorbeeld. Maar je kunt ook elke gekozen foto als nieuw uitgangspunt nemen. Soms kom je op een cirkel uit, de laatste foto past grappig genoeg bij de eerste.

Belangstelling? Kom dan naar INART in Lemmer tijdens Noorderlicht (2 sept t/m 7 okt). Op vrijdag, zaterdag en zondag is de galerie aan de Nieuweburen 10-12 (voormalig postkantoor) geopend van 11 tot 17 uur. Ik verzamel alle series die ontstaan, en ben benieuwd of er foto's zijn die veel of misschien helemaal niet worden gebruikt.

Bescheiden

In alle hectiek van de afgelopen weken had ik weinig aandacht besteed aan het promoten van mijn eigen expositie in croissanterie Vittorio. Ja, ik verspreidde posters bij alle hoofd- en satellietlocaties van Noorderlicht om de openingstijden onder de aandacht te brengen: ma t/m zo, 10-18 uur. Dus ook op zondag! En ik vroeg Kees een persbericht rond te sturen. Maar ik nodigde slechts enkele mensen uit en dan alleen in het voorbij gaan. Dit leidde tot een bescheiden opkomst vanmiddag.

Maar de mensen die kwamen, hebben mijn werk goed bekeken. Ze waren lovend, waar ze dat niet hoefden te zijn. 'Door deze uitsnede zie je meer, je duikt meer in het beeld', vond Joop Gutman van mijn brede landschappen. Hij moest even wennen aan de combinatie van twee foto's in één print, maar kon die na verloop van tijd toch wel waarderen. Piet Dijkstra prees mijn oog voor de essentie van de omgeving en verpakte dat als volgt: 'Ik had ze zelf gemaakt kunnen hebben.'

Margriet de Haan en dochter Tamara vielen voor de foto's van het strand, die hen aan Margriets geboortegrond Terschelling deden denken. Laat ze nu ook op dat eiland gemaakt zijn. Een medewerkster van Vittorio vond vooral de donkerder, Schotse combinaties aansprekend. Nou moet ik door die complimenten niet te verlegen worden, want dan durf ik de volgende keer weer geen reclame voor mezelf te maken...

Nou, even dan: !andschap is te zien alle dagen van de week tussen 10 en 18 uur. Noorderlichtbezoekers krijgen korting op koffie/thee met apfelstrudel (met vanillesaus en roomijs). Kom je niet voor de foto's, dan toch voor een lekker broodje.

Vraagteken

(foto Arend Loerts)

Waarom kon directrice Germa van Heerbeek van de Kunstuitleen geen Friese fotografen vinden om te exposeren tijdens Noorderlicht? Wat is er mis met deze foto van Arend Loerts, die ik had voorgedragen? Prachtig licht, een weinig aanstootgevend onderwerp... En zo heeft hij nog enkele solo-onderwerpen met minimaal licht een mysterieus karakter meegegeven: een bol knoflook, een artisjok, een vijg.

De textuur van de voorwerpen komt heel mooi tot z'n recht. De zachte, neutrale tinten passen in een modern interieur. De grote afdrukken en dito zwarte lijsten maken het af.

Arend doet met zijn eigen galerie/werkplaats mee als satellietlocatie tijdens Noorderlicht, maar hij is wat lastig te vinden. In de Kunstuitleen zou hij meer aandacht hebben gekregen. En die verdient hij.