99plus

(foto Ben Vulkers)

Op www.drentwatchers.nl werd de presentatie van het boek 99+ Een geheim… of geluk? aangekondigd. Presentator Annette Timmer van PuurNoord wees me erop. Ze vroeg of ik het leuk zou vinden de fotografie van dit boek te bespreken. Dat vond ik, want de portretten van de eeuwelingen trokken mijn aandacht.

Deze bijvoorbeeld, van Hendrik Roelofs, te midden van de dwarrelende herfstbladeren. Wel passend bij de periode van het leven waarin de geïnterviewden zich bevinden.

De foto's gemaakt door Ben Vulkers vullen interviews aan die de artsen Nanno Kleefstra en Hans van Hateren voerden met tien 99-plussers. De gesprekken gingen over hun leven en vooral ook over hun gezondheid. De artsen zijn verbonden aan Langerhans en doen onafhankelijk onderzoek naar de zin en onzin van behandeling van suikerziekte, bloeddruk en cholesterol bij ouderen. De opbrengst van het boek is ook voor dit doel bestemd.

Na de uitzending van afgelopen woensdag, kon ik de informatie uit de interviews met de ouderen en het gesprek dat ik met Vulkers had, gebruiken in een spread voor de Leeuwarder Courant. Vandaag hadden we dus nog eens twee pagina's met tien portretten in de krant.

Scènes

(foto Judith Minks)

Vanavond heb ik in PuurNoord van Podium TV het werk besproken van Judith Minks, Rinkje Miedema en Hans Meesters, die gezamenlijk exposeren in de lobby van WTC Expo in Leeuwarden. Eerder al schreef ik voor de Leeuwarder Courant het volgende artikel over Judith:

Judith Minks: controle tot in detail

Ze nam er even de tijd voor, maar eenmaal op stoom wist Judith Minks uit Harlingen cum laude af te studeren aan de Fotoacademie.

De foto's van Judith zijn scènes. Beelden uit het dagelijks leven, maar je ziet als kijker dat het geen spontane kiekjes zijn. Daarvoor zijn ze te gestileerd.

Het heeft even geduurd voordat Minks haar draai had gevonden. De eerste twee jaar van haar studie aan de Fotoacademie in Groningen verliepen voorspoedig. Daarna haakten er klasgenoten af, waardoor ze voor de keus stond: haar opleiding vervolgen in Amsterdam of een half jaar wachten tot anderen zich bij haar aansloten. Ze koos het laatste: 'Ik houd wel van het kleinschalige, en had geen zin om in Amsterdam opnieuw te moeten wennen.'

Eenmaal aan de slag verliep het derde jaar wat stroever. 'Aan het eind van het jaar luidde de conclusie dat ik technisch wel mooie foto's maakte, maar dat ze eigenheid misten.' Ze besloot een stapje terug te doen en een mentoraat in te lassen. Onder begeleiding van Robert van der Molen zocht ze naar 'waar ik echt door geraakt word'.

Ze kwam in aanraking met het werk van Gregory Crewdson, een Amerikaan die foto's maakt die zich afspelen in Amerikaanse dorpen. Het lijken filmstills, en het werk dat hij ervoor verzet grenst aan het filmvak. Hij heeft niet alleen grote lichtinstallaties nodig, maar ook een crew en 'acteurs'. Minks: 'Wat me heel erg aanspreekt is dat het scènes zijn die uit het dagelijks leven lijken gegrepen. Je kunt wel zien dat ze geënsceneerd zijn, maar hebben niet dat gestileerde dat bijvoorbeeld Erwin Olaf heeft.'

Toen Minks wist dat ze dit pad wilde bewandelen, kwamen de ideeën vanzelf. 'Ik ben op zoek gegaan naar een ruimte waar ik scènes kon bouwen.' Ze maakte de serie Momenten, waarbij ze put uit haar eigen jeugd en volwassen leven. Dat leidt tot beelden van een baby met hond, een peinzende vrouw op de rand van een bed, een paardenmeisje dat een zadel poetst.

Minks: 'Onze boxer was vroeger mijn grote vriend en mijn liefste speelgoed. Ik sliep bij hem in zijn mand.' Ze herschiep de huiskamer van toen, met het behang uit die tijd, een plant in een hoek en een plattegrond aan de wand. 'Ik heb alles nagebouwd, want ik wil alles van A tot Z onder controle houden. Dat geeft me de veiligheid om alles precies zo te maken als ik wil.'

Die eigen inbreng loodste haar door het derde jaar. 'Met vlag en wimpel.' Aan het begin van het vierde een laatste jaar wist ze dat ze voor haar eindexamen een serie wilde schieten over een hotelkamer. 'Daarvoor zou ik één decor bouwen, dat leek me te doen.' Toch was het nog filnk aanpoten, bekent ze.

De zomervakantie besteedde ze aan het schrijven van scripts. 'Ik beschrijf helemaal hoe de foto eruit komt te zien. Wc-bril omhoog of niet? Hoe ver staat de deur open? Welk licht brandt en welke attributen liggen in de kamer?'

Na de zomervakantie begon ze met bouwen. Allerlei bedrijven verleenden belangeloos hun medewerking. Van WTC Expo Westcord in Leeuwarden kreeg ze typische hotelattributen als een kluis, zeepjes, stoelen en een tafel, van Bakker Postma bad, toilet en kraan, van Walinga een bed met beddengoed. 'Mijn modellen haal ik uit mijn eigen omgeving. Of ik vraag kennissen of ze iemand kennen die aan mijn wensen voldoet. Er gaat veel tijd in zitten om zo alles bij elkaar te scharrelen.'

De eerste scène kostte haar anderhalve maand. 'Elke scène heeft zijn eigen sfeer en licht.' Vaak kon ze alleen in het weekeinde fotograferen, omdat haar modellen andere verplichtingen hadden. 'De laatste foto heb ik in drie weken kunnen maken, het ging dus op het laatst iets sneller…'

Voor ideeën put ze uit eigen ervaring en fantasie. Zo werkte ze een tijd in de optiek, en weet ze dat vertegenwoordigers van brillenmerken soms opticiens uitnodigen om hun aanbod te bekijken op een hotelkamer. 'En in mijn studententijd werkte ik in een hotel op Vlieland. Als ik moest helpen met kamers schoonmaken, kwam ik dingen tegen waar ik dan bij dacht: Wat zou hier gebeurd zijn?'

Haar inspanningen hebben succes gehad. De examencommissie met leden van buitenaf (Pim Milo, Annelies van der Goot, Peter Tahl) was vol lof en liet haar cum laude afstuderen. 'Ik probeer nu bij Westcord Hotels binnen te komen. Binnenkort heb ik een gesprek bij het Seeduyn Hotel op Vlieland.'

(de expositie M - M - M is tot 16 mei te bekijken in WTC Expo Westcord Leeuwarden)

Verlaat PuurNoord

Het was me helemaal ontschoten deze aflevering met jullie te delen. Ik zou eerst begin februari in PuurNoord iets vertellen over fotografie, maar vanwege afwezigheid van een van de andere maandgasten schoof ik een weekje naar voren. Dat had als voordeel dat we het konden hebben over de verkiezingen voor de Zilveren Camera, waar vier noordelijk fotografen kans maakten op de hoofdprijs.

In deze aflevering kreeg ik gezelschap van Jo Willems en Liesbeth Annokkee. Willems bewerkte de verhalenbundel Mensen die ik gekend heb van Jan Fabricius tot theatertekst. In de voorstelling door Roodpaleis spelen Ben Smit en Alina Kiers afwisselend de schrijver Fabricius, zijn geweten en zijn personages.

Docente Liesbeth Annokkee geeft mondelinge communicatie aan studenten rechten aan de Hanzehogeschool en verzorgt workshops proza schrijven. Ze schreef Het theater van Job en maakte daar ook illustraties bij, die te zien zijn op de expositie (en veiling) Dubbeltalent - De Rijke Buit in de bibliotheek van het Groninger Forum.

Zelf besteedde ik aandacht aan het werk van Kees van de Veen, Catrinus van der Veen, Corné Sparidaens en Lambert de Jong. Catrinus behaalde een eerste prijs in de categorie binnenland nieuws serie, en Kees scoorde een derde plaats in dezelfde categorie en een eerste plek met een losse foto in binnenland nieuws enkel. Lambert de Jong eindigde met zijn serie Myn omke op de tweede plek in de categorie binnenland documentair. Met zijn serie portretten van dammers op het WK dammen eindigde Corné op een tweede plaats in sport.

World Press Photo 2015

Afgelopen week was het weer zover en dit keer zat ik in PuurNoord met Paul Komen en Louis Kockelmann. Paul was de afgelopen vijftien jaar pianist van violiste Emmy Verhey, die een punt aan haar succesvolle muziekcarrière zet. Louis Kockelmann was bijna vanaf het begin betrokken bij het Groot Niet Te Vermijden, het dans- en showorkest dat dertig jaar bestaat en waarover een boek is uitgebracht.

Zelf mocht ik iets vertellen over de expositie van World Press Photo 2015, die sinds zaterdag 21 november in de der Aa-kerk in Groningen te zien is. Nog tot 13 december kun je hier de beste nieuwsfoto's van het afgelopen jaar zien. Uiteraard kon ik niet de hele tentoonstelling bij langs lopen. Achter alle foto's gaan zoveel verhalen schuil.

Dit keer lichtte ik er vier uit, te beginnen bij de winnaar Mads Nissen met zijn portret van twee homoseksuele jongens in Rusland. Daarnaast vond ik het mooi om ook een ander soort foto (van Anand Varma) te laten zien, namelijk een enorme makro-opname van een schimmel die parasiteert op een mier.

Met de feestdagen in het vooruitzicht liet ik ook een foto zien van een jonge Chinees die voor de Westerse markt kerstversieringen rood spuit. Fotograaf Ronghui Chen vermeldt dat hij per dag zeker zes mondkapjes verbruikt in de stoffige omgeving.

En tot slot liet ik één beeld zien uit een reeks die is geschoten over bijna een generatie, namelijk uit The Julie Project - Family Love 1993-2014 van Darcy Padilla. Een aangrijpende serie over Julie, een al jong misbruikt meisje dat verslaafd raakt en op haar achttiende moeder wordt. Julie overleed in 2010, maar Padilla volgt de andere familieleden, onder wie haar dochter Rachel nog steeds.

Tussengebied

(foto's Norma van der Horst)

Deze week werkte ik weer mee aan een leuke aflevering van het programma puurnoord van Podium tv. Presentatrice Annette Timmer had deze keer dirigent Rintje te Wies en Kees van Twist uitgenodigd.

Te Wies was te gast om iets te vertellen over het jubilerende Roder Jongenskoor, dat in 1985 werd opgericht door Bouwe Dijkstra. Te Wies behartigt ook de belangen van de Roden Girl Choristers, dat sinds 2000 bestaat. Twee jubilea die leiden tot een feestelijk concert in de Martinikerk in Groningen op 31 oktober.

Met Van Twist sprak Timmer over zijn samenwerking met Jan Abrahamse (die in 2013 overleed) en hun streven naar een waddenbreed festival - Waddenzomer - om de schoonheid van het gebied te vieren. Zaterdag 6 november wordt de Jan Abrahamse-lezing gehouden in het Drents Museum in Assen. En ter nagedachtenis aan zijn inzet voor het behoud van de Waddenzee werd op 22 oktober de sculptuur In evenwicht van Arik Visser onthuld.

Als vaste maandgast zat ik tussen beide heren en in aansluiting op de Jan Abrahamse-lezing hadden we besloten dat ik het fotoboek Tussengebied van Norma van der Horst zou bespreken, omdat dit de schoonheid van het wad viert. Van der Horst fotografeerde het Groninger gedeelte van het wad, van Zoutkamp tot Nieuw-Statenzijl en deed dat in twaalf maanden. Ze streefde ernaar ook steeds op een ander tijdstip te fotograferen, maar dat viel in de praktijk niet mee.

De verschillen in lichtomstandigheden vielen bovendien een beetje weg door de zelfgemaakte 'filters' die ze voor haar foto's gebruikt. Deze geven de beelden wel een doorgaans warme gloed en een beperkt aantal tinten, waardoor ze goed bij elkaar passen als serie.

Terug van Photoville

Het zit er al weer op, mijn reis naar New York en fotofestival Photoville. Door de regenachtige weersomstandigheden werd de opening van donderdag 10 naar vrijdag 11 september verplaatst. Met als gevolg dat we vanaf het 'dorp' tijdens de feestelijkheden een prachtig zicht hadden op Manhattan waar de aanslag op de Twin Towers werd herdacht.

De expositie duurde twee weekeinden, en in totaal kwamen er meer dan 76.000 bezoekers op af. Velen daarvan wandelden door onze container, zagen Face The Dutch en maakten zo kennis met ons werk. Ik heb met allerlei mensen gesproken, mijn bijzondere visitekaartjes uitgedeeld en contacten gelegd.

In allerlei internationale media was aandacht voor Photoville, zoals The Sydney Morning Herald, 99YS.com, Fotoexpositie.nl, The Guardian en Time Out. Thuisblijver Jenny Boot was tijdens het festival in Friesland te horen op Omrop Fryslân. Maar wat het oplevert… Dat zien we later. Vandaag in elk geval een artikel in de Leeuwarder Courant.

Ook op Podium TV besteden we er aandacht aan. In de uitzending (30 sept) van puurnoord onder leiding van Annette Timmer praat ik over mijn belevenissen daar. Daarna ga ik verzamelen wat er zoal nog meer over ons verschenen is en me voorbereiden op het International Photo Festival Leiden, waar Face The Dutch onderdeel van uit maakt.

Opname

(foto Nate Larson en Marni Shindelman)

Afgelopen week ben ik opgenomen. Niet in een ziekenhuis, maar met een camera. Ik heb mijn debuut gemaakt als vaste maandgast in het cultuurprogramma PuurNoord van Podium TV. Journalist Lejo Siepe heeft me gevraagd - op voordracht van Ton Broekhuis van Noorderlicht.

Annette Timmer (voorheen RTV Drenthe) presenteert het programma, dat zo'n 25 minuten duurt en steeds wordt gevolgd door een documentaire. Afgelopen zomer was ik bij de proefopnames. Die gingen er professioneel aan toe. Alleen zal het nog even zoeken zijn naar een definitieve vorm. Maar dat maakt het leuk en spannend.

De aflevering die we dinsdag opnamen, werd woensdag uitgezonden. Just Vink en Anton Scheepstra waren de andere gasten. Ik had het met ze over Noorderlicht, Data Rush. Tijdens de opening van de manifestatie op 22 augustus heb ik goed rondgekeken met in mijn achterhoofd de vraag wat mij nou aansprak. Ik pikte er twee series uit: Strangers in the Light van Catharine Balet en Geolocation 2009-now van Nate Larson en Marni Shindelman (foto).

Balet fotografeerde scènes waarbij mensen alleen zijn belicht door het licht van hun mobiele telefoon, laptop of computer. Klassiek met een moderne invulling. Larson en Shindelman bezochten de exacte locaties waarvandaan mensen tweets stuurden, waarbij de teksten tegelijk een soort commentaar zijn op deze digitale manier van contact.

En dan heb ik nog aandacht besteed aan Seamless Transitions die James Bridle maakte. Als een onderzoeksjournalist verdiepte hij zich in de wereld van beoordeling, detentie en uitzetting van vluchtelingen in Groot-Brittannië. Op basis van ooggetuigenverslagen, interviews en andere gegevens reconstrueerde hij een wereld die anders onzichtbaar blijft. En dat als een soort architect die een ontwerp tot leven wekt, met een animatie.

Het bleek allemaal in acht minuten te behandelen.

PuurNoord

(foto Catherine Balet)

De kogel is door de kerk, de teerling is geworpen. De eerste uitzending van PuurNoord op woensdag is 'on air'. Het cultuurprogramma van Podium TV waaraan ik eens in de vier weken een bijdrage mag leveren door iets over fotografie te vertellen. Voor deze aftrap koos ik Noorderlicht, een heel klein beetje omdat de directeur Ton Broekhuis mij voor dit programma heeft voorgedragen. Maar natuurlijk vooral omdat dit niet alleen dé fotomanifestatie van het Noorden is, maar ook een van de vijf beste ter wereld.

In het programma mocht ik vertellen wat mij was opgevallen aan Data Rush, de huidige fotomanifestatie in de oude suikerfabriek in Groningen. Ik koos drie dingen: de serie Strangers in the light van de Française Catherine Balet, de serie Geolocation van Nate Larson en Marni Shindelman uit de Verenigde Staten en de multimediapresentatie Seamless Transitions van de Brit James Bridle.

Curator Wim Melis heeft een prachtig scala aan film- en fotografisch materiaal verzameld, dat alle facetten van de digitalisering van de maatschappij belicht: economisch, politiek, ethisch en filosofisch. De bezoeker ziet zowel sombere als positieve, lichte als zware en voor de hand liggende als verrassende invalshoeken voorbij komen. Nog tot 11 oktober te zien, samen met het andere deel van de hoofdexpositie Pulse in de oude suikerfabriek, en de onderdelen Fearless Genius en Making oneself in de fotogalerie Noorderlicht.