Leve het communisme

(foto Jan Banning)

Tot en met 26 oktober is op verschillende plaatsen in Leeuwarden de Fotomanifestatie Noorderlicht te bekijken. De Leeuwarder Courant maakt elke dinsdag een keuze uit het grote aanbod. Op 23 september koos ik Red Twilight van Jan Banning, te zien in het Fries Museum.

Het communisme was een antwoord op onderdrukking van arbeiders, slechte werkomstandigheden en een groeiend besef van solidariteit als wapen. In de negentiende en twintigste eeuw inspireerden de communistische idealen miljoenen mensen.

Onder regimes die zich communistisch noemden, maar in de praktijk totalitair waren, legden de idealen het weer af tegen onderdrukking. De val van het IJzeren Gordijn en de sterke groei van de vrijemarktideologie in de late twintigste eeuw lijken de doodsteek voor politieke partijen die strijden voor meer sociale en economische gelijkheid.

Toch leven communistische idealen in verschillende landen voort onder kleine groepen Marxisten-Leninisten, Trotskisten en Maoîsten. Sinds 2013 legt Jan Banning de partijkantoren van deze groeperingen vast in zijn serie Red Twilight.

De serie is nog in ontwikkeling. Op 11 september liet Banning via Facebook weten dat hij op Cyprus het kantoor van de EDON (Verenigde Democratische Jeugd Organisatie) heeft gefotografeerd. Hij vertelt erbij dat de moederpartij op het eiland nog springlevend is en bij elke verkiezing ongeveer een derde van de stemmen haalt. Tussen 2008 en 2013 was de communistische partij op Cyprus de enige in een regering van een Europees land.

Banning (Almelo, 1954) studeerde sociale en economische geschiedenis in Nijmegen. Zijn studie drukt een groot stempel op zijn werk. Hij maakte naam met portretten van Indonesische vrouwen die in de oorlog als troostmeisjes waren gedwongen tot prostitutie. En met de serie Bureaucratics over regeringsfunctionarissen over de hele wereld, achter hun bureau.

Prijzenregen

(foto Joost van den Broek)

World Press Photo maakte vandaag zijn winnaar bekend. De Zuid-Afrikaanse fotografe Jodi Bieber kreeg de hoogste eer met haar portret van Bibi Aisha, een vrouw die werd gestraft met verminking omdat ze haar man ontvluchtte (Afghanistan). Als achttienjarige zocht ze haar toevlucht bij haar eigen familie, omdat haar man gewelddadig zou zijn. Op een nacht kwamen de Taliban om 'recht te spreken'. Haar zwager hield haar vast terwijl haar man haar oren en neus afsneed.

'She was abandoned', beschrijft WPP op zijn site. Hulpverleners en Amerikaanse militairen ontfermden zich over haar en brachten haar onder in een vluchtelingenkamp. Van hieruit is ze meegenomen naar de Verenigde Staten waar ze therapie kreeg en haar gezicht met plastische chirurgie enigszins is hersteld. Biebers portret roept associaties op met dat icoon van een Afghaans meisje, geportretteerd door Steve McCurry (voor National Geographic).

Waar dát meisje opviel door de volwassen blik in haar groene ogen, is het portret van Bieber confronterend omdat het gezicht van Bibi vrijwel ongeschonden is, op haar neus na. In plaats van een neus gaapt hier een - weliswaar netjes afgewerkt - gat. De kijker zoekt eerst haar blik, een automatisme, en is dan pas geconfronteerd met het onrecht en de eigen (voor)oordelen.

Onder de winnaars in de verschillende categorieën ook enkele Nederlanders. In de categorie dagelijks leven wint Martin Roemers met zijn verhaal 'Metropolis'. Joost van den Broek kreeg voor de coverfoto van zijn onlangs verschenen boek 'Portret' de tweede prijs in de categorie portret. Chris Keulen verdient zijn derde prijs in de categorie sport met een serie over de Tour van Eritrea.

En daar bleef het vandaag niet bij. Bij de winnaars van de FNAC Grants for original Photography helping support photojournalism is Jan Banning in de prijzen gevallen met zijn project in Oeganda (mei 2010).