Pieper

Deze week wat aan het experimenteren geweest voor een expositie geïnspireerd op De Aardappeleters van Vincent van Gogh. Dit is misschien wel heel letterlijk een aardappel, maar ik wilde het voorwerp museale allure geven, zoals het schilderij dat ook heeft.

De vorm is zo eenvoudig, en de kleur van sommige rassen zo bijzonder. Het is een soort juweel, maar dan een eetbare.

Het kan overigens heel goed zijn dat de foto waarmee ik exposeer een heel andere wordt. Eén die dichter bij het werk ligt dat ik doorgaans maak. Een straatbeeld, of een portret. Veel tijd heb ik niet meer om hierover na te denken. Eind volgende week moet ik beeldmateriaal aanleveren voor de promotie van @ard.app.el, zoals het evenement heet.

Wie benieuwd is naar het eindresultaat, en het werk van de andere deelnemende kunstenaars, onder wie Hendrik Elings, Gea Schenk, Jenny Boot en Baukje Venema, kan van 20 mei tot en met 19 december terecht in MartiniPlaza in Groningen. De organisatie is in handen van Lê Hyunh van Lê Art Gallery.

Reizen

Zoltin Peeter woont en werkt in een grote boerderij in de buurt van Hallum. Een groot houten 'kompas' in zijn voortuin wijst alle windrichtingen aan. Typerend voor een man die graag reist, en zijn reizen verwerkt in zijn tekeningen.

Een expositie met tekeningen en schetsen van Peeter is momenteel te zien in galerie Hoogenbosch in Gorredijk. Hij draagt als titel Het oog dient te reizen. Naar aanleiding daarvan bracht ik hem eind maart een bezoek voor een artikel in de Leeuwarder Courant.

Altijd mooi om een kunstenaar te bezoeken in zijn eigen biotoop. Om te zien waar de ideeën worden geboren, het denken en zwoegen plaatsvindt. Wat er aan de muur in de woonkamer hangt ook. Het is soms verbazingwekkend dat de meest strakke werken in wanorde worden geboren.

Mijn bureau kan er bij tijden bijna net zo uitzien als de tafel hierboven. Vol aantekeningen, kaartjes, boeken, pennen en cd's. Maar bij mij is dat omdat mijn werkkamer en mijn tafel niet zo groot zijn… Evengoed rolt er uit die chaos wel iets moois.

Ontroer(en)d

Dat een onbestemd voorwerp zo kan ontroeren… Dat verbaasde me bij Open Stal in 2015 bij het zien van het werk van Auk Russchen. Niet dit werk, maar andere voorwerpen en kunststukjes van geitenhuid. Gehaakt soms, bewerkt met naalden en een brander. Genaaid tot kleinoden die je wilde aanraken. Koesteren, aaien.

Ze intrigeerde me, deze dappere zwartharige uit Haule. Waarom koos ze voor dit materiaal? Wat waren haar drijfveren? En was ze nu zo uitbundig van zichzelf, of gingen er achter haar iets te uitgelaten gedrag zenuwen en twijfels schuil?

Ik besloot haar te vragen voor een interview. Ergens in oktober vorig jaar. Ze aarzelde, maar besloot toch 'ja' te zeggen. Zij het dat onze afspraak maanden vooruit - eind februari - gepland werd. Omdat er dan een logische aanleiding was om over haar te schrijven, want ze doet mee aan de Kunst-aan-Huisroute, de atelierroute Lauwersland.

Het werd een bijzonder gesprek, heel persoonlijk. Evenals de mailwisseling die na afloop volgde. Lang niet alles was geschikt voor dit blog, noch voor de krant. Maar in de Leeuwarder Courant valt haar geschiedenis te lezen. Lees over haar drijfveren en inspiratie, en bekijk de foto's van haar laatste werken. Opnieuw ontroerend. Omdat iets dat uit het hart komt, altijd raakt.

Indigo

Dit weekeinde opent het Fries Museum een expositie over het werk van Claudy Jongstra uit Spannum. Ze verwierf bekendheid met bijzondere wandtapijten, maar maakt inmiddels ook ander ruimtelijk werk. Zoals dit Metaphoric Indigo, dat ze speciaal voor deze expositie maakte.

Indigo is niet alleen een bijzondere kleur, maar ook aan de natuurlijke verfstof valt moeilijk te komen. Biologisch-dynamisch akkerbouwbedrijf Gerbranda State in Pietersbierum heeft voor Jongstra speciaal planten verbouwd, waaruit ze haar eigen indigo kon winnen. Dat is te zien in het Fries Museum, en ze vertelt erover in mijn verhaal, dat vandaag in de cultuurbijlage Freed van de Leeuwarder Courant staat.

Bij dat verhaal deze foto, waarin vooral de schaal van het werk opvalt. Het verhuist hierna naar Medisch Centrum Leeuwarden. 'Dit soort samenwerkingen is heel bijzonder', benadrukte Jongstra. Voorop de bijlage een ander portret van haar 'in' dit werk.

Scènes

(foto Judith Minks)

Vanavond heb ik in PuurNoord van Podium TV het werk besproken van Judith Minks, Rinkje Miedema en Hans Meesters, die gezamenlijk exposeren in de lobby van WTC Expo in Leeuwarden. Eerder al schreef ik voor de Leeuwarder Courant het volgende artikel over Judith:

Judith Minks: controle tot in detail

Ze nam er even de tijd voor, maar eenmaal op stoom wist Judith Minks uit Harlingen cum laude af te studeren aan de Fotoacademie.

De foto's van Judith zijn scènes. Beelden uit het dagelijks leven, maar je ziet als kijker dat het geen spontane kiekjes zijn. Daarvoor zijn ze te gestileerd.

Het heeft even geduurd voordat Minks haar draai had gevonden. De eerste twee jaar van haar studie aan de Fotoacademie in Groningen verliepen voorspoedig. Daarna haakten er klasgenoten af, waardoor ze voor de keus stond: haar opleiding vervolgen in Amsterdam of een half jaar wachten tot anderen zich bij haar aansloten. Ze koos het laatste: 'Ik houd wel van het kleinschalige, en had geen zin om in Amsterdam opnieuw te moeten wennen.'

Eenmaal aan de slag verliep het derde jaar wat stroever. 'Aan het eind van het jaar luidde de conclusie dat ik technisch wel mooie foto's maakte, maar dat ze eigenheid misten.' Ze besloot een stapje terug te doen en een mentoraat in te lassen. Onder begeleiding van Robert van der Molen zocht ze naar 'waar ik echt door geraakt word'.

Ze kwam in aanraking met het werk van Gregory Crewdson, een Amerikaan die foto's maakt die zich afspelen in Amerikaanse dorpen. Het lijken filmstills, en het werk dat hij ervoor verzet grenst aan het filmvak. Hij heeft niet alleen grote lichtinstallaties nodig, maar ook een crew en 'acteurs'. Minks: 'Wat me heel erg aanspreekt is dat het scènes zijn die uit het dagelijks leven lijken gegrepen. Je kunt wel zien dat ze geënsceneerd zijn, maar hebben niet dat gestileerde dat bijvoorbeeld Erwin Olaf heeft.'

Toen Minks wist dat ze dit pad wilde bewandelen, kwamen de ideeën vanzelf. 'Ik ben op zoek gegaan naar een ruimte waar ik scènes kon bouwen.' Ze maakte de serie Momenten, waarbij ze put uit haar eigen jeugd en volwassen leven. Dat leidt tot beelden van een baby met hond, een peinzende vrouw op de rand van een bed, een paardenmeisje dat een zadel poetst.

Minks: 'Onze boxer was vroeger mijn grote vriend en mijn liefste speelgoed. Ik sliep bij hem in zijn mand.' Ze herschiep de huiskamer van toen, met het behang uit die tijd, een plant in een hoek en een plattegrond aan de wand. 'Ik heb alles nagebouwd, want ik wil alles van A tot Z onder controle houden. Dat geeft me de veiligheid om alles precies zo te maken als ik wil.'

Die eigen inbreng loodste haar door het derde jaar. 'Met vlag en wimpel.' Aan het begin van het vierde een laatste jaar wist ze dat ze voor haar eindexamen een serie wilde schieten over een hotelkamer. 'Daarvoor zou ik één decor bouwen, dat leek me te doen.' Toch was het nog filnk aanpoten, bekent ze.

De zomervakantie besteedde ze aan het schrijven van scripts. 'Ik beschrijf helemaal hoe de foto eruit komt te zien. Wc-bril omhoog of niet? Hoe ver staat de deur open? Welk licht brandt en welke attributen liggen in de kamer?'

Na de zomervakantie begon ze met bouwen. Allerlei bedrijven verleenden belangeloos hun medewerking. Van WTC Expo Westcord in Leeuwarden kreeg ze typische hotelattributen als een kluis, zeepjes, stoelen en een tafel, van Bakker Postma bad, toilet en kraan, van Walinga een bed met beddengoed. 'Mijn modellen haal ik uit mijn eigen omgeving. Of ik vraag kennissen of ze iemand kennen die aan mijn wensen voldoet. Er gaat veel tijd in zitten om zo alles bij elkaar te scharrelen.'

De eerste scène kostte haar anderhalve maand. 'Elke scène heeft zijn eigen sfeer en licht.' Vaak kon ze alleen in het weekeinde fotograferen, omdat haar modellen andere verplichtingen hadden. 'De laatste foto heb ik in drie weken kunnen maken, het ging dus op het laatst iets sneller…'

Voor ideeën put ze uit eigen ervaring en fantasie. Zo werkte ze een tijd in de optiek, en weet ze dat vertegenwoordigers van brillenmerken soms opticiens uitnodigen om hun aanbod te bekijken op een hotelkamer. 'En in mijn studententijd werkte ik in een hotel op Vlieland. Als ik moest helpen met kamers schoonmaken, kwam ik dingen tegen waar ik dan bij dacht: Wat zou hier gebeurd zijn?'

Haar inspanningen hebben succes gehad. De examencommissie met leden van buitenaf (Pim Milo, Annelies van der Goot, Peter Tahl) was vol lof en liet haar cum laude afstuderen. 'Ik probeer nu bij Westcord Hotels binnen te komen. Binnenkort heb ik een gesprek bij het Seeduyn Hotel op Vlieland.'

(de expositie M - M - M is tot 16 mei te bekijken in WTC Expo Westcord Leeuwarden)

Appeltaart

Eens in de twee maanden mag ik een 'binnenkijkreportage' maken voor de bijlage Wonen en Co van de Leeuwarder Courant. Soms kan ik daar makkelijk kandidaten voor vinden, andere keren moet ik wat meer moeite doen. Al jaren stond een huis bij de Tijnje op het lijstje van mogelijkheden, al kende ik de bewoners niet.

Het huis is een ontwerp van MA2 architecten in Mantgum, een strak vormgegeven rechthoek, waarbij het huis lijkt verlengd met een door brede balken beschermd terras en carport. Op basis van het adres kon ik de bewoners vinden en hen benaderen. Nadat er enige schroom was overwonnen, mocht ik langskomen voor een interview en fotosessie.

Ik trof het met het weer van die dag. Een al wat laagstaande zon, wat mooi licht opleverde. En enthousiaste mensen die me hun hele huis lieten zien en fotograferen. Het resulteerde in een mooi verslag, dat afgelopen zaterdag te lezen viel in de Leeuwarder Courant. Hierbij mijn favoriete foto: Anna met drie van haar vier kinderen en hun net gebakken appeltaart.

Hommels

Noordse balken en draailieren, langeleiks en hommels. Ik had er wel eens van gehoord, maar ze nog nooit bewust gezien. Tot afgelopen week. Evert Kluter uit Bontebok maakte in de afgelopen decennia tientallen noordse balken. Hij stelt ze wel ten toon in zijn atelier Karriefarriemeulen in Heerenveen. Maar hij wilde ook graag dat ze na zijn dood een mooie plek zouden krijgen.

Dat is gelukt. Het Valdresmuseum in het Noorse Fagernes wil ze graag overnemen. Binnenkort verhuizen zo'n dertig handgemaakte instrumenten naar het noorden. Maar eerst zijn ze nog tot eind maart te zien op een expositie in Heerenveen. Ik schreef er een fleurig stukje over voor de Leeuwarder Courant, dat begin volgende week te lezen zal zijn.

Ik sprak Kluter aan de telefoon. Een vrolijk en lang gesprek met veel anekdotes en zijwegen. Nieuwsgierig geworden naar de instrumenten besloot ik zelf de foto te maken. Kluter demonstreerde er meteen een danspoppetje bij dat hij ook zelf maakte.