Ontroer(en)d

Dat een onbestemd voorwerp zo kan ontroeren… Dat verbaasde me bij Open Stal in 2015 bij het zien van het werk van Auk Russchen. Niet dit werk, maar andere voorwerpen en kunststukjes van geitenhuid. Gehaakt soms, bewerkt met naalden en een brander. Genaaid tot kleinoden die je wilde aanraken. Koesteren, aaien.

Ze intrigeerde me, deze dappere zwartharige uit Haule. Waarom koos ze voor dit materiaal? Wat waren haar drijfveren? En was ze nu zo uitbundig van zichzelf, of gingen er achter haar iets te uitgelaten gedrag zenuwen en twijfels schuil?

Ik besloot haar te vragen voor een interview. Ergens in oktober vorig jaar. Ze aarzelde, maar besloot toch 'ja' te zeggen. Zij het dat onze afspraak maanden vooruit - eind februari - gepland werd. Omdat er dan een logische aanleiding was om over haar te schrijven, want ze doet mee aan de Kunst-aan-Huisroute, de atelierroute Lauwersland.

Het werd een bijzonder gesprek, heel persoonlijk. Evenals de mailwisseling die na afloop volgde. Lang niet alles was geschikt voor dit blog, noch voor de krant. Maar in de Leeuwarder Courant valt haar geschiedenis te lezen. Lees over haar drijfveren en inspiratie, en bekijk de foto's van haar laatste werken. Opnieuw ontroerend. Omdat iets dat uit het hart komt, altijd raakt.

Standpunt

Het is al weer een half jaar geleden dat ik Kunstmaand Ameland bezocht met Titeke Postma. Als altijd vergezeld van onze camera's.

Nu kwamen we vooral om kunst te kijken, maar af en toe zagen we de kans schoon om ook een plaatje te schieten. Zoals dit. Een raar-maar-waarkiekje. Niets geënsceneerde aan. Ik kon het zo fotograferen, maar het oogt wel gek.

Een kwestie van standpunt, dat blijkt maar weer eens.

Foto van foto van...

(foto Leo van der Laan)

Een trots model, gefotografeerd door een trotse vader. Met een foto van mij. Voor het betere Droste-effect.

In augustus maakte ik het portret van Anne Marthe met paard in Manege Molenruiters. Het duurde even voor de definitieve keuze was gemaakt, de print besteld en de foto ingelijst door Nienke Koopman. Maar nog net voor de jaarwisseling kreeg ik deze foto toegestuurd.

Het idee van vader Leo is een serie te laten maken van Anne Marthe, met steeds een portret door een andere fotograaf. Voor een bijzondere portretgalerij van een bijzonder kind. En dat is het. Ik ben trots dat ik degene was die deze reeks mocht beginnen.

Resultaat

Een paar maanden geleden vroeg een bekende van me, of ik zijn dochter wilde fotograferen. Hij had het plan opgevat om haar elk jaar - of om het jaar - te laten portretteren door steeds een andere fotograaf. Hij speelde daarmee leentje buur bij Hendrik Kerstens, die zelf zijn dochter fotografeerde door de jaren heen. Met allerlei voorwerpen als hoofddeksel.

Omdat ik het idee heel sympathiek vond, en ook omdat ik als eerste mocht, aanvaardde ik deze opdracht enthousiast. Na een gesprek met het meisje in kwestie besloten zij en ik dat we haar zouden fotograferen in de manege waar ze paardrijles krijgt.

Op een rustige morgen in de vakantie, konden we daar terecht. Ze mocht een paard kiezen, liefst een rustig beest dat niet in de war zou raken door een vrouw met camera. Maar ook een die zelf een beetje fotogeniek was. Daarna reed ze rondjes in de buitenbak, zodat ik een bomenrij als rustige achtergrond had.

Eenmaal uitgereden liet ik haar poseren met cap, zweep en paard. Daarna zonder, binnen op stal. Daar viel het mooiste licht naar binnen en maakte ik dit portret. Iedereen blij.

Nu ben ik heel benieuwd wie over een jaar of twee aan de beurt is en hoe de volgende foto op rij eruit komt te zien!

Oog valt op oog

(boek 'Lick Creek Line' door Ron Jude)

Er is een grijs gebied tussen documentatie en fictie en dat fascineert Ron Jude. Als een soort verhalenverteller volgt hij in 'Lick Creek Line' een pelsjager, die methodisch zijn lijn van vallen controleert in een afgelegen streek van Idaho, in het westen van de Verenigde Staten.

Beelden van geweld en schoonheid, landschap en architectuur, de kleine gemeenschap en het solitaire bestaan van het vallen zetten komen samen in een spannend geheel. Je denkt in eerste instantie te kijken naar een soort fotodocumentaire over een eenzame man met een omstreden beroep. Waarbij je het gevaar loopt te snel een moreel oordeel te vellen. Maar op het andere moment lijk je verzeild geraakt in een Twin Peaks-achtige film noir en voel je je op het verkeerde been gezet. Is dit echt?

Jude roept met zijn werk zowel mysterie als melancholie op. Hij deed dit eerder al met 'Emmett' (waarin hij de vage wereld van herinnering en autobiografie verkent) en 'Alpine Star' (een fictief sociologisch archief). 'Lick Creek Line' heeft de vorm van een traditioneel foto-essay. De series verbinden zich echter met elkaar, omdat ze alle drie laten zien hoe moeilijk een gevoel van 'self and place' is over te brengen met een fotografisch verhaal, aldus het commentaar op zijn website.

Op Paris Photo raakte ik gefascineerd door Judes werk. Tijdens de signeersessie van Chris Harrison in Le Bal bladerde Katharine MacDaid door het boek met een zelfde interesse. Vooral deze pagina met een foto van een oog overviel haar volkomen. Gezien eerdere foto's in het boek (van bloedige ingewanden op een boomstronk, een mes in de sneeuw) vraag je je onwillekeurig af hoe het met dit dier (een paard, dachten we allebei) afloopt...

Omdat ik hierover iets wilde schrijven op dit blog, mailde ik Ron Jude en vroeg hem of hij daarmee kon instemmen. Ik vertelde hem over de impact van zijn 'oog-foto'. Waarop hij meteen iets rechtzette: het gaat niet om het oog van een paard, maar dat van een eland. En die leeft niet meer, maar zijn kop hangt opgezet aan de muur. Te zien op een andere foto in het boek en op zijn site. Zo zie je maar. Nooit te snel zijn met je conclusies!