PuurNoord

(foto Catherine Balet)

De kogel is door de kerk, de teerling is geworpen. De eerste uitzending van PuurNoord op woensdag is 'on air'. Het cultuurprogramma van Podium TV waaraan ik eens in de vier weken een bijdrage mag leveren door iets over fotografie te vertellen. Voor deze aftrap koos ik Noorderlicht, een heel klein beetje omdat de directeur Ton Broekhuis mij voor dit programma heeft voorgedragen. Maar natuurlijk vooral omdat dit niet alleen dé fotomanifestatie van het Noorden is, maar ook een van de vijf beste ter wereld.

In het programma mocht ik vertellen wat mij was opgevallen aan Data Rush, de huidige fotomanifestatie in de oude suikerfabriek in Groningen. Ik koos drie dingen: de serie Strangers in the light van de Française Catherine Balet, de serie Geolocation van Nate Larson en Marni Shindelman uit de Verenigde Staten en de multimediapresentatie Seamless Transitions van de Brit James Bridle.

Curator Wim Melis heeft een prachtig scala aan film- en fotografisch materiaal verzameld, dat alle facetten van de digitalisering van de maatschappij belicht: economisch, politiek, ethisch en filosofisch. De bezoeker ziet zowel sombere als positieve, lichte als zware en voor de hand liggende als verrassende invalshoeken voorbij komen. Nog tot 11 oktober te zien, samen met het andere deel van de hoofdexpositie Pulse in de oude suikerfabriek, en de onderdelen Fearless Genius en Making oneself in de fotogalerie Noorderlicht.

Nieuwe plek

Paris Photo heeft een nieuw onderkomen gekregen. Na jaren ondergedoken te hebben gezeten in het donkere en warme Caroussel de Louvre mochten de galeriehouders en bezoekers dit jaar opgelucht adem halen in het ruime, lichte en vooral grote Grand Palais. Wat een oase, ondanks grote drukte. Het was alsof de expositie kleiner was dan andere jaren, omdat het paleis de stands leek op te slokken.

Evengoed waren er 117 galeriehouders uit 24 landen naar de Franse hoofdstad gekomen om hun stal te promoten. Van deze waren 49 partijen nieuw op Paris Photo. Net als 7 van de 18 aanwezige uitgevers en antiquairs. Medewerkers van Noorderlicht uit Groningen was dit jaar uitgenodigd als VIP-gast, de organisatie was vertegenwoordig met curator Wim Melis, directeur Ton Broekhuis en Olaf Veenstra.

Onder de exposanten klinkende Nederlandse namen als Erwin Olaf, Ruud van Empel en Rob Hornstra, Viviane Sassen en Bertien van Manen. Elders in Parijs waren nog meer Nederlanders vertegenwoordigd op andere festivals, maar daarover later meer.

Venster op de stad

'Metropolis, city life in the urban age' is de titel van de achttiende Noorderlicht Fotomanifestatie, die zaterdag is geopend. Sinds het begin van deze eeuw woont meer dan de helft van de wereldbevolking in steden. Reden om vorig jaar in Leeuwarden aandacht te besteden aan veranderingen op het platteland, en dit jaar uit te pakken met een blik op de stad in al zijn facetten.

De expositie telt zes hoofdstukken die een keur aan foto's omvatten. 'Verwonderd' laat verbazing zien, maar verbaast ook. Met bijzondere collages en fotoimpressies. 'Verdwaald' geeft aan dat de stad niet altijd een thuis biedt. 'Raderwerk' ziet de stad als een grote machine, met een eigen energie, bloedbanen en consumptie. 'Lacune' toont waar de gaten vallen. 'Assemblage' toont juist wat er gebouwd wordt, in werkelijkheid of door de beeldmaker. 'Thuis' is de plek die de mens zelf maakt om te ontkomen aan de maalstroom buiten de veiligheid van die vier muren.

En dan is er nog een epiloog getiteld 'verkenning'. Over de mens die zoekt, in de straten, de gangen. Zoekend naar identiteit, houding, richting.

Metropolis is ook het resultaat van een zoektocht, een speurtocht naar de grenzen van de documentaire fotografie. Curator Wim Melis heeft het thema kunnen aanscherpen door de duizenden inzendingen die Noorderlicht ontving. Hij is er opnieuw in geslaagd werk te vinden dat nog niet eerder in Nederland is vertoond, dat vragen oproept en tot discussie leidt.

De vormgeving draagt bij tot een gevoel van onbehagen of juist geborgenheid dat een stad biedt. Op grote houten kolommen - als flatgebouwen - zijn de foto's tentoongesteld. Binnen sommige kubussen worden videoproducties vertoond. Vanuit de Noorderlicht Galerij, over het Aa-kerkhof, de Der Aa-kerk in en weer uit, tot in het voormalig postkantoor bieden kolossen een aaneenschakeling van beelden. Als een stad in een stad, met dat verschil dat deze anders ruikt dan alle andere.