Portret

(foto Joost van den Broek)

Ergens in juni van dit jaar kreeg ik een mail van fotograaf Joost van den Broek, bij wie ik ben afgestudeerd aan de Fotoacademie Amsterdam. Of ik belangstelling zou hebben voor een boek met daarin honderd van de vele portretten die hij als fotograaf maakte. 'Puur portret' zou de titel luiden en d'jonge Hond wilde het uitgeven.

Een bescheiden manier om via voorintekening alvast een zekere oplage te garanderen. Uiteraard zei ik 'ja', want Joost is een heel goede fotograaf en vooral zijn portretten zijn mooi. Ingetogen, rustig, meestal zonder afleiding. Inderdaad 'puur portret', maar is dat wel zo'n passende titel?

Ik vond van niet, maar wie ben ik. Het boek kwam nog ter sprake tijdens mijn interview met Stephan Vanfleteren eind juni. Hij en Joost zijn van dezelfde leeftijd, van dezelfde statuur. Toen ze elkaar een keer ontmoetten, bleek dat ze elkaars werk erg waardeerden en volgden wat de ander deed. Dus ik vermoedde dat Joost hem ook had laten weten van zijn plan. Dat bleek het geval. Stephan had ook ingetekend.

Gelukkig is de titel uiteindelijk aangepast. Donderdag 25 november is de presentatie van wat 'Portret Joost van den Broek' is gaan heten. In het Volkskrant Magazine van dit weekeinde alvast een voorproefje met onder meer deze foto van Remco Campert. Hij schreef de teksten voor het boek. Een extra reden het te kopen.

Back to Ilse

Zo, dat is even geleden, maar ik ga weer een keer bij Ilse Kraaijeveld op bezoek. Ze woont tegenwoordig in Eindhoven en traint daar in de zwemploeg van coach Jacco Verhearen. Geen geringe prestatie. Over twee weken is het Europees kampioenschap en daarom besteedt de Leeuwarder Courant aandacht aan haar. Met verslaggever Frederik Bierling ga ik naar haar toe. Kan ik mijn 'archief' over deze potentiële olympische zwemster verder uitbreiden.

Open cel

(foto Geiske Zijlstra)

'Open atelier' kan ik mijn bescheiden onderkomen in de Blokhuispoort niet noemen. Als fotograaf ben ik er niet of nauwelijks aan het werk, behalve dan als ik experimenteer met linosnedes of foto's zit te bewerken op mijn laptop. Maar ik gebruikte de cel afgelopen weekeinde wel als een mini-expositieruimte tijdens de Open Atelierroute van Leeuwarden. Honderden mensen bezochten de Blokhuispoort en een groot deel waagde zich op de tweede verdieping om mijn werk te bekijken.

Een van hen was collega Geiske Zijlstra die deze foto maakte, zodat ik er zelf ook eens op sta. Rechts zijn drie van mijn landschapscombinaties te zien, die tot voor kort bij croissanterie Vittorio hingen ter gelegenheid van fotomanifestatie Noorderlicht. Verder oogstten vooral mijn foto's van Norma Miedema lof, met als uitschieter het portret van windhond Grace. Daar ga ik meer mee doen.

Herinnering 2

(foto Evert Wilstra)

Herinneringen zijn bijzonder. Een foto kan zomaar een gevoel, geluid of verhaal bij je oproepen, dat je al lang was vergeten. Of het verhaal bewaren zodat je het kan koesteren, elke keer als je er naar kijkt.

Op het Herinnerje Festival in Leeuwarden waren vrijdag en zaterdag allerlei 'herinneringen' te beleven. Sommige waren geen herinnering in de strikte zin van het woord; het ging om combinatie van nieuwsberichten en interpretaties daarvan door kunstenaars. Zoals het bericht over de ramp bij Moddergat in 1883 waarbij 83 vissers omkwamen. Dit krantenartikel leidde tot de multimediale voorstelling met geluid, beelden en muziekimprovisatie.

Wies Kuyers vertelde drie persoonlijke herinneringen bij kunstvoorwerpen. Als pas afgestudeerd kunsthistorica bijvoorbeeld, leidde ze haar vader door de expositie 'La grande parade'. Het schilderij 'Cathedra' van Barnett Newman zei hem eerst niets, totdat Wies hem probeerde uit te leggen waarom de schilder de 'zetel Gods' als een blauw vlak met witte lijn had weergegeven en bijvoorbeeld niet letterlijk als stoel of figuurlijk als een bos bloemen. Toen deed hij in zijn hoofd de deur naar de kunsten open en hij heeft hem nooit weer dicht gedaan, was te horen via een ouderwetse grijze telefoon in een soort 'cel'.

Lezers van de Leeuwarder Courant hadden foto's ingestuurd met hun eigen verhalen. Fotografe Elske Riemersma maakte een selectie en liet de inzenders hun verhaal zelf voorlezen. Terwijl de toeschouwer de foto's bekeek en de teksten las, hoorde hij citaten uit diezelfde teksten. Die vielen soms precies samen met het lezen, maar natuurlijk meestal niet. En dat laatste leidde wat af.

Op bovenstaande foto - ingestuurd door Ytsje Wilstra - staat haar zoon Mindert, die altijd lief was voor dieren. De ka was komen aanvliegen toen Mindert 13 en zijn broer Willem 10 jaar oud waren. Ze zorgden goed voor de vogel, en vooral Mindert wist hem zover te krijgen dat hij dagelijks op zijn schouder ging zitten.

Van de foto is een tekening gemaakt, vertelde Ytsje. Hij hangt thuis in de kamer en ze kijkt er nog elke dag met plezier naar. Het is een mooie herinnering aan haar zoon, die in 1997 overleed.

Herinnering

Op 5 en 6 november is het feest in het atrium van de Leeuwarder Courant, feest der herinnering. Op het festival van Parnas en de LC met de toepasselijke titel 'Herinnerje' presenteren kunstenaars werk dat past in het thema. Particulieren hebben foto's ingestuurd met de verhalen die daarbij horen, er is dans, muziek en theater.

Zelf had ik in het archief nog zo'n foto die op het eerste gezicht niet zoveel zegt, maar waar veel herinneringen aan hangen. Je ziet Günther met aan zijn vork een gekookte mossel geprikt. Weet dat verder aan tafel ook een Zwitser en ondergetekende zitten.

De Zwitser gaf ons een lift. Eigenlijk waren Günther en ik op weg naar Wellington, in het zuiden van Nieuw-Zeeland. Maar op die route is het heel moeilijk liften. De aardige Zwitser wilde ons meenemen, op voorwaarde dat we eerst hier langs gingen, omdat we vanaf deze plek zowel kust als Mount Cook konden zien. De volgende dag zouden we verder rijden.

Bij aankomst op deze parkeerplaats - want meer was het niet - wandelden we even over het strand. Voor ons begonnen opeens wat keien te bewegen: zeehonden! En dat terwijl we eerder tijdens onze reis bij Greymouth heel veel moeite hadden gedaan om zeehonden te zien. Hier hobbelden ze gewoon voor onze voeten het water in.

We waadden op onze blote voeten door een stroompje dat in zee uitkwam. Omdat we onze sokken in de hand hadden, kwamen we op het idee om ze te vullen met mooie 'green lip mussels' voor het avondeten. Op ons gaspitje maakten we ze klaar. Ondertussen ging voor ons in zee de zon onder en achter ons gloeiden de besneeuwde bergtoppen in het licht van deze ondergaande zon. Zelden hebben mosselen zo lekker gesmaakt als daar, in de buitenlucht aan de Nieuw-Zeelandse kust.

Laatste week

(foto Marrigje de Maar)

Fotomanifestatie Noorderlicht duurt nog een week, tot 31 oktober. Gisteren heb ik een reisje gemaakt door het 'buitengebied', langs galeries in Gorredijk en Beetsterzwaag en museum Belvédère in Oranjewoud. Een vruchtbaar reisje, al was het niet alles fotografie wat de klok sloeg.

Volgens het programmaboekje zou Galerie Hoogenbosch in Gorredijk nog tot 31 oktober interieurfoto's van Frederique Masselink laten zien. Helaas was dat niet meer het geval. Er was net een nieuwe expositie geopend met werk van Piet Moerman uit Kortrijk en Donnie Gerhardus uit Doesburg. Moerman schildert voornamelijk de Belgische kust, dik opgebracht met veel plastiek. Gerhardus brengt verf en kit in laagjes op, waardoor een doorzichtige, glasachtige laag ontstaat. De kleurrijke taferelen krijgen hierdoor een derde dimensie. De toeschouwer lijkt taferelen van supermarkt of galerie door een matglas te zien.

In Kunstruimte Wagemans was nog een selectie te zien van interieurs die Marrigje de Maar in 2005 in China fotografeerde. Hoewel er op haar foto's geen mensen staan, hebben de ruimtes toch een persoonlijkheid. Bonte verzamelingen doeken, kleden, potten en pannen, kleding en andere voorwerpen geven de kijker stof tot nadenken. Dat de foto's tussen andere kunst hingen, werkte soms wat rommelig maar dat paste wel bij de inhoud. Raadselachtig was het feit dat een foto in een lijst met glas hing, terwijl de andere allemaal zonder bescherming in baklijsten werden getoond.


















(foto Linus Harms)

Tot slot de kunstenaarssportretten van Linus Harms in museum Belvédère. Ik liep naar binnen tegelijk met de maker, die gasten zijn werk wilde tonen. Ook toevallig. In eerste instantie mocht Harms een eigen kabinet in het museum vullen, maar deze week waren zijn portretten verhuist naar een wand in het restaurant. Harms maakte de foto's voor het blad MB, dat het museum uitgeeft. Een vierkant formaat, waarvoor hij kleinbeeld digitale beelden bijsneed, vertelde hij. Dat digitale was vooral op de wat overbelichte plekken te herkennen. Maar qua diversiteit al een aardige serie.

Multimedia

De afgelopen maanden is hard gewerkt aan de iPad-applicatie van de Leeuwarder Courant. Jacco de Boer maakte bij het ontwikkelen ervan veel gebruik van sociale media, zoals Facebook en Twitter. Een testpanel voorzag de onderzoekers van belangrijke informatie via een gesloten Facebookpagina en belangstellenden konden het hele proces volgen via www.lc.nl/ipadlog.

Voor personeelsblad Katern interviewde ik Jacco en bij het verhaal moest een passende foto komen. Dat de iPad erbij hoorde, sprak voor zich. Na een paar pogingen van het portret op het scherm recht voor zijn hoofd, kwamen we op deze houding. 'Je hebt die foto erin geshopt', was een eerste commentaar van een collega. Maar nee, de foto staat gewoon op de foto. Da's toch iets anders.