Verlaat PuurNoord

Het was me helemaal ontschoten deze aflevering met jullie te delen. Ik zou eerst begin februari in PuurNoord iets vertellen over fotografie, maar vanwege afwezigheid van een van de andere maandgasten schoof ik een weekje naar voren. Dat had als voordeel dat we het konden hebben over de verkiezingen voor de Zilveren Camera, waar vier noordelijk fotografen kans maakten op de hoofdprijs.

In deze aflevering kreeg ik gezelschap van Jo Willems en Liesbeth Annokkee. Willems bewerkte de verhalenbundel Mensen die ik gekend heb van Jan Fabricius tot theatertekst. In de voorstelling door Roodpaleis spelen Ben Smit en Alina Kiers afwisselend de schrijver Fabricius, zijn geweten en zijn personages.

Docente Liesbeth Annokkee geeft mondelinge communicatie aan studenten rechten aan de Hanzehogeschool en verzorgt workshops proza schrijven. Ze schreef Het theater van Job en maakte daar ook illustraties bij, die te zien zijn op de expositie (en veiling) Dubbeltalent - De Rijke Buit in de bibliotheek van het Groninger Forum.

Zelf besteedde ik aandacht aan het werk van Kees van de Veen, Catrinus van der Veen, Corné Sparidaens en Lambert de Jong. Catrinus behaalde een eerste prijs in de categorie binnenland nieuws serie, en Kees scoorde een derde plaats in dezelfde categorie en een eerste plek met een losse foto in binnenland nieuws enkel. Lambert de Jong eindigde met zijn serie Myn omke op de tweede plek in de categorie binnenland documentair. Met zijn serie portretten van dammers op het WK dammen eindigde Corné op een tweede plaats in sport.

Afrikaner bloed

(foto Ilvy Njiokiktjien)

Het project ‘Afrikaner bloed’ van fotojournaliste Ilvy Njiokiktjien en journaliste Elles van Gelder heeft opnieuw een prijs gewonnen, de World Press Photo Multimedia Contest dit keer. De reportage gaat over een kamp voor blanke Afrikaner jongens, die zich leren verzetten tegen de regenboognatie van Nelson Mandela.

Eerder wonnen Ilvy en Elles de eerste prijs in de internationale fotowedstrijd Picture of the Year international (POYi), de tweede prijs bij World Press Photo en de Canon Prijs (voor multimedia, Zilveren Camera). Ilvy won vorig jaar bovendien met de serie de Franse Canon Female Photojournalist Award 2011. Een echt succesnummer dus, en terecht.

De reportage laat de jongens zien en horen als ze het kamp in komen. Ze zijn dan nog jong en onschuldig, willen een 'man' worden. Na hun training in de uniformen van de vroegere Boeren, en indoctrinatie door een zelfbenoemde 'kolonel' zijn ze helemaal omgeturnd. Een indringend verslag zonder commentaar, met mooie combinatie van bewegend en stilstaand beeld.

Winnaars

(foto Joost van den Broek)

Joost van den Broek (bij wie ik in 2008 afstudeerde aan de FOAC) is de grote winnaar van de Zilveren Camera 2011. Gisteren behaalde hij maar liefst drie eerste prijzen in verschillende categorieën, plus de hoofdprijs: de Zilveren Camera. Goede tweede, als je dat zo kunt zeggen, was Koen van Weel. Ook hij sleepte drie eerste prijzen in de wacht.

In het publiek dachten velen dat Koen ook de Zilveren Camera zou krijgen voor zijn foto van Mauro, of die van Laurens ten Dam. Maar de jury koos voor deze foto van Joost, waarin te zien is hoe buurtbewoners het huis belagen van Marthijn Uittenbogaard, penningmeester van pedofielenvereniging Martijn.

Andere grote winnaars waren Anneleen Louwes die de Nationale Portretprijs mee naar huis mocht nemen, en Jeroen Toirkens die met zijn project Nomad de Canon Prijs opstreek.

Krant wint

(Rob Hornstra/Arnold van Bruggen)

Voorafgaand aan de prijsuitreiking hadden Zilveren Camera en MediaStorm een seminar georganiseerd. Voor de pauze kwamen de drie genomineerden voor de Canon multimediaprijs aan het woord. Zij vertelden kort iets over hun project, waarna twee juryleden van deze prijs hun commentaar gaven. Vervolgens liet Erik Maierson (MediaStorm) zich erover uit.

De drie kandidaten waren Rob Hornstra met zijn krant die (van twee exemplaren) valt uit te vouwen tot een expositie van 6 bij 1 meter; Mike Roelofs met zijn boek over Roma in Roemenië, waar een expositie met lichtbeelden en bewegend beeld bij hoorde en Daimon Xanthopoulos die slachtoffers van de financiële crisis in Detroit fotografeerde en aan het woord liet.

De winnaar werd pas later bekend: Rob Hornstra. Het andere werk was waarschijnlijk net iets te veel 'fotograaf die ook filmt' of 'fotograaf die ook geluid gebruikt'. Het werk van Hornstra en zijn compagnon Arnold van Bruggen was uitstekend doordacht en bovendien maakt het deel uit van een groot project (het Sochi-project) dat meer dan dat is: website, artikelen, boeken, foto's, films e.d.

Wel leuk is dat ik al in juli het nodige over deze krant had gehoord, over de worsteling om tekst en beeld bij elkaar te krijgen. Bijschriften bij de ene foto staan soms naast een ander (stuk) beeld en moeten daar ook bij passen. Maar daar zijn de heren - met hun vormgevers - goed in geslaagd. Er volgen vast anderen, die dit voorbeeld zullen gebruiken, nu het eenmaal is uitgedacht.

Toch gelijk

(foto Martijn Beekman)

Gisteren (23 januari) werden de jaarlijkse prijzen van de Zilveren Camera uitgereikt in het Haags gemeentemuseum. En wat bleek... ik had toch gelijk! In de categorie 'dagelijks nieuws' won Arie Kievit met zijn springende hert. Van de drie kandidaten vond ik deze het meest opvallend, maar ik wist me immers niet alles aan deze foto goed te herinneren. De kwaliteit echter nog wel, en de jury was het met me eens.

De Zilveren Camera ging naar Evert-Jan Daniels met een foto van de drie politieke leiders van ons land: Geert Wilders, Mark Rutte en Maxime Verhagen, die een akkoord hebben bereikt. Niet zo'n aansprekende foto vond ik. Wel nieuws, maar qua compositie niet geweldig: op de schouders van Wilders en Rutte rusten wat hoofdjes van mensen die achter hen lopen. Beetje slordig. Juryvoorzitter Ruud Visschedijk betoogde dat het om een gebeurtenis gaat die de hele natie beroerde. Tja...

Dan was het beeld van het CDA-congres gemaakt door Martijn Beekman veel beter. Een bijna bijbels tafereel van een grote groep CDA'ers. Met Ab Klink als centrale (Jezus-)figuur voor de microfoon. Hij staat te midden van 'dissidenten' die de andere leden van de partij er niet van kunnen overtuigen dat een regering met gedoogsteun van de PVV een heilloze weg is. Gaat over hetzelfde onderwerp, maar een beeld met meer impact. Jammer.

Springend hert

(foto Arie Kievit)

Dagelijks zien we tientallen beelden. In tijdschriften, op tv en billboards. Sommige blijven je bij, andere vergeet je meteen weer. In de beurs van Berlage is momenteel een expositie te zien over reclameklassiekers. Deze wordt aangekondigd met nieuwe posters en reclames die appeleren aan ons geheugen. 'Toen koeien nog in zwembaden sprongen'. 'Toen zwanen nog straalmotoren hadden'. 'Toen mannen in Panda's nog iedereen uitlachten'.

Voor mijn geestesoog zie ik meteen die politieman op motorfiets die de lachende Pandarijder achterna gaat. De zwanen die gracieus op het water landen en kennelijk de vergelijking met grote passagiersvliegtuigen konden doorstaan. Of koeien op slippers die van de duikplank 'bommetje' springen naast acteur Peer Mascini die een glaasje melk drinkt.

Deze voorbeelden hebben zich in het collectieve geheugen gegrift en verdienen de titel klassiekers. Maar ook een enkele losse foto, die maar één keer in de krant stond kan 'blijven hangen'. Afgelopen jaar stond – waarschijnlijk in een van de landelijke dagbladen – een foto van een ree. Niet in weiland of bos, maar in een tuin van een volksbuurt. Dacht ik. Met collega P. had ik het er deze week over, maar we konden op geen site en in geen enkel archief de foto vinden.

De fotograaf wist het dier in de vlucht te 'bevriezen'. Een bijzonder beeld van een bijzonder moment. Maar we wisten beide niet waar de foto was gemaakt. 'In de buurt van de duinen', meende P. Was het niet Apeldoorn, suggereerde ik. Stond hij in de Volkskrant?

We konden hem niet terugvinden. Dat zat me dwars.

Maar een dag later werden de nominaties voor de Zilveren Camera bekend gemaakt, de belangrijke fotopersprijzen van Nederland. In de categorie dagelijks nieuws zit Arie Kievit met zijn springend damhert. Want het was geen ree, maar een hert. En hij sprong niet van rechts naar links (zoals ik me meende te herinneren) maar van links naar rechts. In Zandvoort, bij een nette villa. Dus niks volkswijk.

Gek. Zou ik me dan ook vergissen in die lachende politieman of die koe op slippers? Nee... die beelden heb ik veel vaker gezien. Die foto hooguit drie keer. Eind januari verdubbelt dat aantal zich beslist bij op de prijsuitreiking. Van de drie genomineerden geef ik Kievit de meeste kans. Maar ja, ik had het al eens eerder fout.