Ready made

      

Posters zijn er om de aandacht te trekken. Ze zijn gemaakt om op te vallen, door hun schoonheid of brutale uitlatingen. Als je er één ziet, kan alles kloppen. Maar zie je er meer bij elkaar, op wanden waar geplakt mag worden, dan valt het ontwerp soms al minder op. Hangt zo'n poster dan naast een heleboel andere met mooie kleuren en pakkende teksten, dan zie je soms door de bomen het bos niet meer. De woorden verliezen hun betekenis, de kleuren hun sprankeling. Er volgen andere evenementen en andere plakkers, die plaats maken voor nieuwe posters. 

In die beweging ontstaat iets nieuws. Wanneer dat plaatsmaken ruw gebeurt, blijven sporen van eerdere uitingen achter. Niet bedoeld om gelezen te worden. Maar in nieuwe combinaties, die een eigen schoonheid hebben. Een kunstenaar heeft het niet zo bedacht, maar het is de kunst het te zien. Marcel Duchamp zou het anders formuleren, maar voor mij zijn dit ook een soort ready mades.

À la Bogaers 5

 

Het is al weer een aantal jaren geleden dat we in Parijs de eerste 'combinatie' maakten. Titeke Postma en ik bezoeken elk jaar de fotobeurs Paris Photo en laten ons inspireren door wat we daar zien. We geven onszelf opdrachten, of maken in het weekeind dat we er zijn, foto's voor onze langlopende series. Zij bouwt aan haar collectie grafitti en ik spaar ik European Couples, Chiens de Paris en ben ik ooit begonnen met Parijse combinaties.

We hadden een boekje gezien van Paul Bogaers en vonden het idee fantastisch. We maakten enkele foto's waarbij we in de loop van ons verblijf een passende aanvulling zochten. Zo was ik na het maken van een foto van een blauw hangslot dagenlang op zoek naar iemand met een shawl in dezelfde kleur. De dame die zo'n shawl droeg, keek wat vreemd op toen ik mijn camera op haar richtte, maar ik was zeer tevreden met het resultaat. 

Afgelopen jaar schoot ik een foto van dit oranje lint en hoopte daar een tweeling bij te vinden. Bij het zien van de kleur van de wandversiering (rechts) maakte mijn hart een sprongetje. En toen er ook nog iemand voorbij liep, was ik helemaal gelukkig. Ik had weer een combinatie voltooid. In november zien of we er nog een paar kunnen maken, voor wat misschien ooit een zine (minitijdschrift) wordt.

Dimanche matin

 

Op ons jaarlijkse reisje naar Parijs aan het eind van het jaar, verraste de mist ons op de zondagmorgen. Dit leverde sfeervolle beelden op langs de oever van de Seine. De twee eilanden - Île Saint-Louis en Île de la Cité - zijn met bruggen verbonden aan de twee delen van de stad, en op de kruisingen van het water zijn de kaden een plek voor duiven en eenden. Vooral als het nog rustig is en er weinig wandelaars of hardlopers voorbij komen.

Grand Palais revisited

 

 

 

 

 

 

 

Het Grand Palais in Parijs is de afgelopen vier jaar grondig gerenoveerd. Tijdens de Olympische Spelen van 2024 mochten de deuren al een stukje open, waarna afgelopen zomer de grote heropening plaats vond. Voor de sluiting had Paris Photo hier enkele jaren haar residentie, en dit jaar konden wij hier ook weer van de fotografiebeurs genieten. Het zag er piekfijn uit, en het bekijken van foto's van zoveel galeries is in een hoge, lichte ruimte als deze een genot. Veel beter dan het ondergrondse Caroussel de Louvre, waar we desondanks ook jaren de beurs bezochten.

Perspectieven

 

 

 

 

 

 

(Barbara Probst - Exposure)

In haar werk neemt Barbara Probst (of een model) altijd een plek in. Het is alleen de vraag welke plek. Ze fotografeert niet met één camera, maar met meer tegelijk. Zo waren jaren geleden op Paris Photo series van haar te zien, waarop je drie vrouwen zag, steeds vanuit een ander standpunt. De puzzel die ze je presenteert, maakt dat je langer naar het beeld blijft kijken.

Over de jaren is ze meer gaan spelen met de opstelling van haar modellen en met objecten in de ruimte waar ze fotografeert. Dit jaar (2025) hing deze serie op Paris Photo bij Kuckei + Kuckei Galllery uit Berlijn. Twee kleurenfoto's en twee zwartwit beelden. De kleuren en vormen zijn eenvoudig, de camera's komen gewoon in beeld. Het beeld van boven - dat in vroege series ontbrak - voegt extra dimensie toe.

Siel fan Súdwest

 

 

 

 

Het duurde drie jaar, maar nu is het zo ver. Tot en met 24 augustus exposeer ik in het Fries Scheepvaartmuseum met mijn foto's die een idee geven van de Siel fan Súdwest. Hester Postma benaderde me een paar jaar geleden, toen ze net directeur van het museum was geworden. Zouden de inwoners van de relatief jonge gemeente Súdwest-Fryslân zich als 'Súdwester' voelen? Of ik op zoek wilde gaan.

Ik reisde door de gemeente, vroeg tientallen mensen wat volgens hen de Siel fan Súdwest inhoudt, en ik maakte foto's. Van plekken die ik typerend of opvallend vind. Van degenen die ik sprak, of van mensen die iets deden dat paste in mijn beeld van Súdwest.

De term duidt niet zozeer de gemeente aan als wel een streek in Friesland. En daarom was ik ook af en toe over de grens te vinden, in Gaasterlân. Ik kreeg de mooiste antwoorden op mijn vraag 'Wie, wat of waar is de Siel fan Súdwest?' en ik nam die op. Citaten uit deze gesprekken zijn te horen in de expositie die tot en met 24 augustus is te zien in Sneek. Plus een (strenge) selectie uit alle foto's die ik nam.

Rode draad vormen grote foto's in kleur, die de verandering van de seizoenen laten zien. Van sneeuw op de daken van de wijk Noorderhoek in Sneek tot de spreeuwendans in januari bij IJlst. Daarbij zijn zwartwit foto's te zien van gebeurtenissen en activiteiten. Soms in groepjes en een enkele keer een losse foto. Van fietstochten in het voorjaar langs de elf meren, tot zeilwedstrijden in de late zomer op de Hegemer Mar. Van bijzondere gesprekspartners en van een kenmerkende brug.

Ik ben trots op het resultaat, al vallen er genoeg onderwerpen en gebeurtenissen te bedenken waar ik ook aandacht aan had kunnen besteden. Maar het is mooi dat er nu een punt is gezet, en wat voor een.

De Siel fan Súdwest sprak ook de samenwerkende musea in de gemeente aan. Als eerste gezamenlijke project hebben zij kunstenaars uitgenodigd om ook op zoek te gaan. Hun en mijn expositie samen vormen de gemeentelijke bijdrage aan de triënnale Arcadia. Behalve dat ik als fotograaf deelneem, ben ik ook artistiek leider van dat project. Ik heb de andere acht musea geholpen een keuze te maken en de gekozen kunstenaars bijgestaan, gefotografeerd en geïnterviewd tijdens hun residenties. Je vindt er hier alles over op www.museumzuidwestfriesland.nl/siel-fan-sudwest/. 

Zeldzame rassen

Maartje Roos - Lotje een Zeeuws-Fries melkschaap

Dit verhaal schreef ik voor de Leeuwarder Courant (4-2-2022):

Terug in de tijd met zeldzame rassen

In haar vrije werk mag fotograaf Maartje Roos graag teruggaan in de tijd. Bij het maken van het beeld Eartiids Earnewâld kwam ze op het spoor van zeldzame huisdierrassen. 

Veel mensen weten wel dat de orang-oetan en de ijsbeer op punt van uitsterven staan. Maar dichter bij huis dreigen ook bijzondere rassen te verdwijnen. Wat te denken van de Hyacintduif of het Groninger paard? Van de laatste zijn nog maar negen dekhengsten in leven. 

Fotograaf Maartje Roos kwam op het idee voor haar serie De laatste in hun soort bij het maken van de foto Eartiids Earnewâld: een beeld van het dorp zoals dat er honderd jaar geleden uit zal hebben gezien. Roos combineert altijd vele elementen tot één landschap en dat is ook dit keer het geval. Op de voorgrond onder meer een boer met twee Friese roodbonte koeien in een praam. 

,,As bern seach ik allinnich swartbûnte kij yn it lânskip’’, vertelt ze. Dat er meer rassen zijn, leerde ze later. Voor deze foto kwam ze in contact met de Stichting Behoud Roodbont Friese vee. Behalve voor het panorama Earnewâld, besloot ze een foto te maken van koe Janke 278 en zocht daarbij een passende stal. ,,Doe like it my moai dat dêr ek wat hinnen omrûnen…’’ Dat moesten natuurlijk Friese hoenen zijn, die er in allerlei kleurvarianten blijken te zijn. Op deze foto figureren twee exemplaren van het kleurslag roodkoekoek. Zo was een idee voor een nieuwe serie geboren. 

De Friese hoen (goudpel-haan) kwam op portret tegen de achtergrond van Friese tegeltjes. Het kevertje op de voorgrond is overigens een toevalstreffer. ,,Die rûn tafallich yn myn hûs. Dy is moai, tocht ik.’’

Roos verdiepte zich in de lijst van zeldzame huisdierrassen, en koos er een aantal dat de status bedreigd of zelfs kritiek draagt. Na de grupstal en de tegeltjes besloot ze dat ze hen wilde vastleggen in een passend decor: de omgeving waarin ze thuishoren met daarin een typerende boerderij. Ze dook in naslagwerken, nam contact op met allerlei rasverenigingen en bezocht bijvoorbeeld de hengstenkeuring van het Groninger paard. 

,,Yn de jierren tachtich is Baldewijn fan ’e slacht rêden. Om it ras te bewarjen, moat der in oar ras by ynfokt wurde. Sy binne der no mei oan ’e gong om wer in krachtich hynder werom te krijen mei foar folle spieren.’’ Ruin Gruno staat in een veld met bloeiend vlas, zoals dat vroeger veel op kleigrond werd verbouwd. ,,Foar it flaaks wie ik betiid op paad. Mar ik koe it fjild net fine... De blomkes wienen moarns noch net iepen, sa die bliken.’’ 

Op de achtergrond een typisch Groninger kop-halsromp-driekapboerderij. Toen ze eenmaal op gang kwam, stelde Roos zichzelf nog een eis. Ze wilde in haar serie ook de verschillende, passende seizoenen aan bod laten komen. Gruno staat in vlas dat bloeit rond juni, het blauwgrasland op de foto met de zwarte bij is rond dezelfde tijd in volle pracht. Haan Karel is een Kraaikop, die vooral voorkwam in Brabant en Gelderland. Hier koos de fotograaf voor de bloeiende fruitbomen van de Betuwe. ,,Ik woe beslist fan dy âlde stammen... en de blommen binnen einliks mar ien dei echt moai.’’ 

Al met al een heel geregel. Zo tufte ze helemaal voor niets naar Brabant voor een boerderij, omdat de eigenaar zijn woning niet op de foto wilde. Hij meende dat Roos alleen de bomen voor het pand nodig had. Om precies het uitzwermen van de zwarte bij te kunnen vastleggen, verbleef ze enkele dagen op Texel. En bij aankomst in Zeeland voor melkschaap Lotje bleek dat het Zeeuwse en Friese ras zo weinig verschillen hadden, dat tegenwoordig wordt gesproken van het Zeeuws-Friese melkschaap. De sneeuw viel overigens pas later... 

Met Brabant kwam het goed, de kortgevelboerderij Vagevuur in Aarle-Rixtel is beland op het portret van de Nederlandse landgeit Pier. Op deze foto ook perenbomen waaruit het blad al is gevallen, maar waaraan de vruchten gouden balletjes lijken. Dan zijn er nog Olivia de Bonte Bentheimer, die lekker naar eikels mag wroeten op het erf van een Twents loshoes. En Sjors het oranjegezinde Thrianta-konijn, tegen de met stro versierde gevel van een Drentse boerderij. ‘Als boeren geen geld meer hadden voor planken (...) dan gebruikten ze stro. De gekruiste strobindingen waren ook nog eens fraai, eenvoudig aan te brengen en zorgden voor goede ventilatie’, zo beschrijft Roos, die bij elke foto een korte toelichting schreef. 

Roos heeft alle door haar geportretteerde dieren samengebracht in het groepsportret Hommage. Daarmee brengt ze niet alleen een ode aan deze bijzondere rassen, maar ook aan de zeventiende-eeuwse schilder Roelant Savery. In een gestileerd bos staan bovendien twee extra gasten: het nog zeldzamer Hulstlander konijn Joris en de Saarlooswolfshond. Met de kop in de nek huilt hij als leider van de roedel, de laatste in zijn soort. 

Leeuwarden - Galerie De Roos van Tudor: Eewal 47-49, do en vr 13-17 u, za 11-17 u, 5 feb t/m 27 maart 2022, www.roosphotography.nl, www.roosvantudor.nl