Naarden

televisiekok en culinair schrijver René Pluijm
(uit serie 'Cooks' van Marie Cecile Thijs)

Het is al weer een week geleden, maar ik wil er toch even op terugkomen. Naarden. Fotofestival Naarden om precies te zijn. Met als hoofdexpositie in de Grote Kerk het drieluik van Koos Breukel, Joost van den Broek en Stephan Vanfleteren. Bij het zien van hun werk vonden collega's Inge Hondebrink, Dick van Aalst en ik: 'hier doen we het voor'. Of althans, we streven ernaar het ook zo goed te doen.

Het werk van de drie sterren hing aan verschillende wanden door elkaar. Dat werkte mooi, ze vormden meer een eenheid dan je vooraf zou denken. Ook in de vitrines met allerlei voorwerpen uit hun persoonlijke archief en verzamelingen vertoonde opvallende gelijkenissen, vond ik. Een liefde voor mensen: gewone mensen, maar ook de buitenbeentjes.

De portretten die Marie Cecile Thijs maakte van 'cooks' paste er qua sfeer goed bij. Mooi licht, prachtige styling en goede blikken. Het Engelse woord 'composed' schoot me hierbij te binnen: gecomponeerd en 'beheerst'.

De fotoverhaaltjes van Susanne Reuling over geluk konden ook wel, maar de kleurige 'collages' van Lieve Prins verbaasden me. Daar had ik een andere plek voor gezocht. En waarom niet de hele kerk voor Joost, Koos en Stephan? Had makkelijk gekund.

Verder gedrieën Naarden doorkruist. De Gele Loods was me te vol, dat deed de fotografen die er hingen geen recht. Ook Bastion Oranje herbergde veel fotografen tegelijk. Misschien had de keus verder beperkt moeten worden?

In elk geval vond ik het raar om op verschillende plaatsen archiefbeelden (Spaarnestad) te zien en echt oude foto's uit National Geographic: niet bepaald de 'actuele stand van zaken in de Nederlandse fotografie' (citaat van website festival). De ruimte hiervoor had besteed kunnen worden aan hen die nu zo'n krap plekje hadden...

Breukeliaans

(Heleen Dupuis, foto Koos Breukel)

'Mensen interesseren me minder dan de foto's van ze.' Fotograaf Koos Breukel mag graag een beetje provoceren en deed dat afgelopen maandag ook in De Donkere Kamer #3. 'Ik zette me af tegen Ed van der Elsken, wilde meer verstilling', vertelde hij, terugkijkend op zijn beginperiode.

Rond zijn twintigste begon hij met een platencamera te fotograferen. 'Ik geloof niet in het vastleggen van de ziel van de gefotografeerde. Het gaat maar om een moment en wat er dan gebeurt tussen mij en die persoon.' Ontmoeting? Confrontatie?

In de tijd dat hij veel voor het blad Quote werkte was het zijn 'opdracht' de captains of industry boos te maken. Onhandig gedrag, een kop koffie omgooien. Alles mocht, als dat maar een pakkend beeld opleverde en niet de gelikte glimlach. Bij van Eric Albada Jelgersma van Laurus (supermarkten de Spar) werkte dat niet. 'Die man was gewoon te aardig.' Tenslotte legde Breukel maar uit wat de opzet was. 'Toen heeft hij voor mij gespeeld dat hij boos was.'

Ondanks zijn laconieke opmerkingen is Breukel wel degelijk geïnteresseerd in de mensen tegenover hem. 'Ik probeer er wel helemaal in te kruipen.'

Inmiddels is hij van analoog zwartwit overgestapt op digitaal kleur. Twee grote veranderingen in één keer. Een serie portretten van alle Eerste Kamerleden bood hem de gelegenheid de nieuwe techniek goed onder de knie te krijgen.

Via Britta Böhler, met wie hij bevriend is, kwam hij binnen. 'Ik had een klein studiootje gebouwd in de kelder en fotografeerde er eerst zeven.' De mannen deden hem aan zijn vader denken. 'Die is ooit geridderd en had sinds die tijd een bepaalde houding...'

Na publicatie van de eerste zeven portretten volgde de opdracht om alle 75 senatoren te portretteren. De geïmprovisseerde studio verhuisde naar een torentje, drie trappen op. Koos grijnst als hij terugdenkt aan deze situatie. 'Puffend kwamen ze boven.' Opnieuw een situatie waarin het lachen zijn onderwerpen verging. 'En dan deed ik mijn kunstje.'

Portret 2

(foto Joost van den Broek)

Remco Campert was erbij. Een broze oude man, die nog niets aan literaire kracht heeft ingeboet. Hij schreef teksten bij tien van de honderd portretten in het boek 'Portret Joost van den Broek' dat afgelopen donderdag werd gepresenteerd. Vijf ervan las hij voor. De foto's die van zichzelf al verhalend zijn, kregen er nog een extra dimensie door.

Campert kende de persoon op de foto's niet, noch de achtergrond of de plek waar ze genomen waren. 'Behalve deze natuurlijk', zei hij bij een portret van zichzelf. Hij was een van de drie mensen die een 'eerste' exemplaar in ontvangst mochten nemen. Net als die andere geweldige portretfotograaf Koos Breukel en een jongetje, dat waarschijnlijk in Joosts volgende boek staat. 'Over tien jaar.'

Bij de bijeenkomst waren ruim 200 belangstellenden, onder wie een aantal (oud)leerlingen van de Fotoacademie. Van hen kochten er 150 een boek en gingen in de rij staan voor een handtekening. Ik vond alleen 'voor Gitte' wel wat karig, maakte een grapje en zei dat Stephan Vanfleteren in mijn boek tenminste nog 'voor mijn lieve collega in het noorden' had gezet. Dat staat nu ook in Joosts boek.